س. سیداوالی

 

گینه ده بین الخالق دونیا قادینلار گونو

 

بو ایلده, هر ایلده اولدوغو کیمی, بین الخالق دونیا قادینلار گونونون ایلدؤنومو ‌ گلیب- گلمه ده ن, بیر پارا آذربایجان و ایران تورک لری خالا خاطیرین قالماسین دئیه, سوسیال مئدیادا قادینلاریمیز حقده بیر نئچه جمله تبریک یازیب و معین ویدئولاری پایلاشدیلار. سونرا سکگیز مارت کئچن کیمی, گینه قادین مسئله سینی بوکوب صاندیغا قویوب, یاددان چیخارتدیلار.

دوستلارین بو ایشی, آدامین یادینا امام حسین اوچون محرم ده ن قارا کؤینک گئیه ن لری سالیر. بیلدییینیز کیمی, بیر عده عاشورا- تاسوعا گونلرینده آتا- آناسینین نذر دئدیکلری اوچون, قارا کؤینک گئییب و ایلده بیر نئچه گونده اولسا, مسلمان اولورلار.

ایندی بیزیم بو دوستلاردا, ایلده بیر گون قادین حقلری طرفداری اولورلار.

البته ایلده بیر گونده بئله اولسا, قادین حقلرینین طرفداری اولماق و معین بیر گونده نئچه جمله قادینلاردان یازماق, اؤزلویونده پیس ایش دئییل.

لاکن امینم کی, بو دوستلارین بعضی سی گلن ایل سکگیز مارت گونونه کیمی, قادین حقلرینی و قادین مسئله سینی بئله بیرده آغیزلارینا آلمایاجاقلار.

حالبوکی بو گون ایراندا ( خصوصیله سون آیلاردا) قادین مسئله سی اولدوقجا مهم و قادین حقلرینی مدافعه ائتمک, اسلام رژیمی ایله مخالفت ده اولان اورگانیزاسیونلار اوچون خالقی سفربر ائتمکده عوض سیز رول اویناماقدادی.

بئله بیر حالدا ایران تورک لرینین, خصوصیله آذربایجان دا ملی فعال لاریمیزین بو مسئله ایله علاقه ده دوغرو- درست و آیدین موقع لری اولماسی هر زماندان داها چوخ اهمیت داشیماقدادیر.

خصوصیله شرق اؤلکه لرینده قادینلارا سئچیب- سئچیلمک حقی وئرمکده ببرینجی لرده ن اولان جنوبی آذربایجان ملتی* بو عرصه ده ایراندا یاشایان دیگر ملت لرده ن دالی قالمامالیدیر.

قادین حقینده ن دانیشاندا, داها آنا لاردان و اونلارین مظلومیتینده ن دانیشماق کفایت ائتمیر.

آذربایجان قادینی بیلمک ایسته ییر کی, گله جکده تورک ائلی، مستقل و یا فئدرال آذربایجاندا, قادینین یئری مطبخ ده اولمالی و تورک اصلان لارینا یالنیز آنالیق ائتمه لی, یوخسا مدرن و گلیشمیش بیر توپلوم و اجتماع دا, اونلار بوتون عرصه لرده کیشی لر ایله برابر حقلر- ه مالیک اولاجاقلار. بو گون بو سئوال لارا جاواب وئرمه نین زمانی گلیب, چاتمیشدیر.

آذربایجانلی و ایران- تورک قادینی بیلمک ایسته ییر کی, ایرانلی و آذربایجانلی تورک کیشی لری نه زمان تراختور، عفرین و پ ‌ک ک ین نزدینده, قادین ‌مسئله سی ایله ده مشغول اولماق ایسته ییرلر.

بو دوستلار دوغرودان- دوغروسو اینانیرلارکی, آذربایجان و تورک قادینلاری کیشی لر ایله چیگین- چیگینه ساواشماسالار, گوجلی بیر دوشمانین قارشیسیندا ملی حق لریمیزی الده ائتمک ممکون اولا بیلرمی؟...

آذربایجانلی و ایرانلی تورک کیشی لری بیلمه لیدیلر کی, قادینلاریمیز ایسته ر- ایسته مز اؤز یوللارینی گئدیب و هر جهت ده انکشاف ائتمک ده دیلر. سؤزومه قووت اوچون, تبریز ده ن منه دوستلاریمین بیرینین یازدیغی قیسسا مطلبی بورادا وئرمک ایسته ییره م. دوستوم یازیر:

" ... البته کیچیک بیر ساده مثلا ورزش مورد ینده, خانیملارا ذره قدر اداری ایش اختیاری وئره نده, چوخ سرعتلی و گوزه گلن ایشلر گؤرورلر.مثلا من شخصا تبریزده خانیملارین تکجه داغچیلیق دا چوخ جدی قابیلیتلی فنی قاباغا گئتمک لرینی گورور ه م. ایندی آذربایجانین شهرلرینده, خانیملار داغلاردا فنی دؤوره لر کئچیردیب و حتی چتین امتحانلاری یاخچی نمره لر له قبول اولوب و کوهپیمایی, سنگنوردی, یخنوردی, غارنوردی و بوتون ورزش دؤوره لرینده مدرک آلیب, باشگاه آچیب و بیر اتوبوس کیشینی چوخ جدی گؤزه ل مدیریت ائدیب و ۸۰۰۰ مترلیک داغلاردا حتی لیدرلیق ائلییرلر. ...

من بیر پیس تکیه کلامین ضدی و علیهینه یم. هاردا ائشیتسم بیر آغا یا خانم مثلا دئینده کی, فلان یئرده فلان ایشده نئچه خانیمدا واریدی, چوخ کسکین بو جمله نی (داها تکرار ائله مه یین)دئییه ره م. چالیشیرام خانیملار اؤزلرینه گوونج اولماق, اینانماق مسئله سینی باشاسالام. ...

بوردا نئچه مین ایللیک گلن کهنه بیرکیفیر یول (فرهنگ یا ایدئولوژی آدیندا) ژن لریمیزه سوخولوب. گره ک بو کیف سنمیش موردی آرادان آپاراق, تا دوز تفکر و باخیش گول کیمی چیچک لنسین.

کریم مشروطه چی (سؤنمز) عیسی نین سون شامی شعرینده دئییرکی:

قارانلیغی قووماق اوچون,

الده گره ک بیر ایشیقلی چیراق اولسون.

ایشیق گلسه,

قارانقولوق اؤز- اؤزونه قویوب قاچار.

یول نه ایسه ائنیش- یوقوش,

آیدین لاشار." ( دوستومون یازیسی بورادا بیتیر)

 

*****

سون گونلرده دوستلارین بیری منه بیر ویدئو ‌گؤنده رمیشدی. چکیلمیش فیلم میلادی ۱۹۵۹- نجی ایله عاید دیر. ویدئو دا مصر اؤلکه سینین مهم رهبرلرینده ن بیری اولان جمال عبدالناصر, بؤیوک بیر سالوندا یوزلر آداما دانیشیر.

من او دانیشیغین ترجمه سینی بورادا وئریره م. ناصر دئییر:

" مسلمان قارداشلار ( اخوان المسلمین) لیدری ایله منیم بیر گؤروشوم واریدی. او منیم یانیمدا اوتوروب و منده ن بیر شئی لر ایسته دی.

بیلیرسیز او منده ن نه ایسته دی؟

بیرینجی سی او منده ن ایسته دی کی, باش اؤرتوسونو ( حجاب) بوتون مصر قادینلارینا اجبار ائدیم. او دئدی کی, بوتون قادینلار گره ک باش اؤرتوسو و چارقات باغلاسینلار. یانی هر قادین کی خیاوانا گلیر ( ناصرین دانیشیغی آراسیندا جماعت ده ن بیری اوجا سسله دئییر: یاخشی دی کی, او اؤز باشینا چارقات باغلاسین).

من اونا دئدیم کی, هر گاه من بئله بیر قانونی یازدیرسام, منه دئییرلر کی سن بیزی الحاکم بامراللاه زمانینا گئری آپاریرسان. او زمانلار انسانلار گوندوزلر خیاوانا چیخماغا حقلری یوخ ایدی.

البته منجه هر کس اؤز ائوینده ایسته دییی کیمی یاشاماغا حقی وار.

او (اخوان المسلمین لیدری) منه دئدی کی: یوخ سن بیر لیدر کیمی مسئولیت داشیییرسان.

من اونا دئدیم کی: سیزین بیر قیزینیز وار. او اونیوئرسیته ده طب ساحه سینده تحصیل آلیر و اونون باش اؤرتوسو یوخدور. نه اوچون سن اونون باشینا اؤرتوک قویمامیسان ( جماعتین او جادان قهقه لری)؟

سن کی اؤز قیزینین باشینی اؤرتمه یه گوجون چاتمیر, نئجه منده ن ایسته ییرسن کی, اون میلیون قادینین باش اؤرتمه سینی حیاتا کئچیره م؟"

*****

دونیامیزین چهره سی اینانیلماز بیر سرعت ایله دئییشمکده دیر.

بئله بیر دونیادا، بیر چوخ جهت لرده ن دالی قالمیش ایران کیمی بیر اؤلکه ده (مملکت ده) انسانلارین طبیعی حقلری، او جمله ده ن، غیر فارس ملت لره منسوب اولانلارین آنا دیلینده تحصیل آلمالاری، کیشی لر ایله قادین لارین قانون قاباغیندا برابرلیگی، دین و وجدان آزادلیغی دانیلیب و هر گون ازیلمکده دیر.

بو گون اونیوئرسال ارزش لر کیمی قیمت لنیب و ده یه رلنن انسان حقلرینی و یا قادین حقلرینی دانماق و یا هئچه سایماق داها بیر او قدر راحات ایش دئییل. اونا گؤره ایران کیمی اسلامو- فاشو اؤلکه لرده اسلامی انسان حقلری کیمی اویونبازلیغین اورتا یا گلمه سینه شاهید اولوروق.

اسلامچی, غدار و قادینلارا دوشمان کسیلن بیر حاکمیت ین الینده اسیر اولان ایران کیمی بیر اولکه نین عکسینه, بو گون دونیانین بیر چوخ اؤلکه لرینده قادینلاری آشاغیلایان و کیشی لر ایله مقایسه ده اونلاری اسکگیک دوروما گتیرین قانونلار, سمبل لار و کولتوره ل عابیده لری دئییشیب و یئرینه اونلاری دوزگون تمثیل ائده ن سمبل لار و قانونلار یارانماقدادیر. بونلاردان بیری ده ملی سرودلار ( ملی هیمن) دیلار.

دونیانین بیر چوخ اؤلکه سینده ملی سرود لارین یازیلماسی، ناسیونالیزم و دؤولت- ملت لرین یارانماسی ایله علاقه ده اولدوغو اوچون، بو سرودلاردا "تورپاق"، "قان" و " دین" ین رولو مطلق آگراندیسمان اولور.

بو اؤلکه لرده وطن - ی مدافعه ائتمک اوچون, قادین لار "اوغلان" دوغمالی و لازیم اولاندا اونلاری او تورپاقلارا قوربان وئرمه لیدیلر. اونا گؤره بو هیمن لر چوخونلوغوندا مردانه کاراکتر داشیماقدادیلار. البته بیر چوخ دین لر ده آللاه یندا کیشی لیک خاصیت لره مالیک اولدوغو اوچون، بیر چوخ اؤلکه لرین هیمن لرینده، قادینلار غایب دیلر.

فدرال آلمانین ملی هیمنی ده بو قایدالاردان استثنا اولمادیغی اوچون، قادینلارین گونو- گونده ن داها چوخ رول اوینادیغی ایگیرمی بیرینجی عصر - ه اویغونلاشدیریلمالیدیر.

فئدرال آلمانین ملی هیمن ینده آتا یوردو آدلانان وطن ین دئیشیب و اونا هم قادینلاری تمثیل ائده ن و همده زمانه میزه اویغون اولان بیر آد وئرمه نین زمانی گلدییی اوچون، سون گونلرده عایله و خانواده وزارتخاناسی طرفینده ن معین تکلیف لر و پیشنهادلار اولونموشدور.

البته بیلدیییمیز کیمی آلمان کیمی دموکراتیک بیر اؤلکه ده، بئله بیر دئییشیک لیکلر، دموکراتیک و مباحثه لی بیر پروسس ده، عموم‌ ملتین نظرلرینی و فیکیرلرینی آلدیقدان سونرا حیاتا ‌کئچیریلیر.

باشقا اؤلکه لرده ملی هیمن ده بئله بیر دئییشیک لیک، بیرینجی دفعه ۲۰۱۲ - ینجی ایل اطریش اؤلکه سینده حیاتا کئچمیش و ملی هیمن‌ده گلن محتشم اوغوللارینین وطنی، محتشم قیز و اوغوللارینین وطنی نه دئییشمیش و کانادا اؤلکه سینده ایسه، سون زمانلار ملی هیمن ده " اوغوللاریندا آتا یوردونو سئومک حسی نی اویاندیر" یئرینه، "بیزیم هامیمیزدا" سؤزلری گلیر.

*****

و نهایت سون سؤز:

ایگیرمی بیرینجی عصرین باشلانقیجیندا, منیم جنس یمده ن اولان بعضی کیشی لرین قادینلارین برابر حقلره مالیک اولماسینا قارشی چیخمالاری, یادیما دون کیشوت - ی سالیر کی, آغاجدان بیر قیلینج, حامام طاسیندان بیر دمیر بؤرک, آریق و اؤلومجول آتی ایله یئل دگیرمانلارینین ساواشینا گئدیر.

حالبوکی: یاراتماق, نه اینکی یارادیلماق, اساس مسئله بوندان عیبارت دیر.

بین الخالق دونیا قادینلار گونونو ( 8 مارت) بوتون قادینلارا- هم اونلار کی ان طبیعی حقلری اوچون ساواشماقدادیلار, همده او قادینلارا کی اؤز جنس لرینده ن اولانلارا ظلم ائتمک اوچون کیشیلر ایله بیرلشیرلر- تبریک دئییره م و او کیشی لرده ن ده یاد ائتمک ایسته ییره م کی, قادینلارین حقلی مجادله لرینده, اونلارین قارشیسیندا یوخ, یانلاریندا دوروبلار.

* ایراندا, آذربایجان ملی حکومتین تشبثی ایله 1945- ینجی ایلده قادینلارا سئچیب- سئچیلمک حقینی وئرمک و تورپاق رفورمینی حیاتا کئچیرمک, ملی- دموکراتیک مبارزه میزین تاریخینده بیر پارلاق اولدوز کیمی هله ده ایشیق ساچماقدادی.

حالبوکی سلطنت یانچیلاری و فارس شوونیست لری بو دانیلماز حقیقتی اورت- باسدیر ائدیب و قادینلارین سئچیب- سئچیلمک حقی نی قازانماق تاریخینی 1963- ینجی ایلده ایکینجی پهلوی نین آغ انقلابیندا کئچیریلن قانون ایله قلمه وئرمه یه چالیشیرلار.